بانک مرکزی اعلام کرده از فردا دسترسی ۶ بانکِ درگیر ناترازی و اضافه‌برداشت به عملیات بانکی ساتنا را محدود می‌کند. ساتنا همان مسیر اصلی جابه‌جایی‌های کلان و تسویه لحظه‌ای است و محدودیت در آن یعنی فشار عملیاتی مستقیم روی بانک‌هایی که با کسری منابع جلو می‌روند.

این تصمیم، در عمل یک هشدار است: اگر بانک‌ها خودشان را تراز نکنند، حتی کارهای روزمره و تراکنش‌های بزرگ‌شان هم می‌تواند کند یا پرهزینه شود؛ و این دقیقاً همان جایی است که «ناترازی» از یک مسئله حسابداری، به یک بحران خدماتی برای مشتریان تبدیل می‌شود.

انرژی و ژئوپلیتیک: روسیه به کمک سوختی کوبا می‌رود

سفارت روسیه در هاوانا خبر داده مسکو به‌زودی محموله‌های نفت خام و فرآورده‌های نفتی را برای کمک به کوبا ارسال می‌کند؛ کشوری که بعد از محدودیت‌های عرضه و اختلال مسیرهای تأمین (و قطع/کاهش ورود از ونزوئلا از اواسط دسامبر) با کمبود سوخت درگیر شده و حتی درباره سوخت جت به خطوط هوایی هشدار داده است.

این خبر از زاویه اقتصاد انرژی یک نکته مهم دارد: کمک سوختی، فقط «انسان‌دوستانه» نیست؛ یک کارت ژئوپلیتیک هم هست—آن هم در زمانی که روسیه می‌گوید تجارت زیادی با آمریکا ندارد و از تشدید تنش هم استقبال نمی‌کند.

صنعت خودرو: واگذاری سهام‌های تودلی سایپا «در مسیر اعلام»

معاون وزیر صمت گفته قیمت‌گذاری و ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های وابسته سایپا انجام شده و اطلاعات هم هفته گذشته در بورس بارگذاری شده است و «به‌زودی» بعد از روال قانونی تعیین تکلیف می‌شود.

در کنار آن، وعده داده شده گواهی‌های اسقاط متناسب با قیمت روز خودرو به‌روزرسانی و اعلام شود؛ و آمار اسقاط حدود ۱۹۰ هزار دستگاه موتورسیکلت و خودرو هم مطرح شده. پیام ضمنی این بخش: دولت می‌خواهد هم از مسیر مالکیت و ساختار سهام، هم از مسیر اسقاط، به صنعت خودرو نظم تازه بدهد—اما بازار معمولاً منتظر یک چیز می‌ماند: «جزئیات اجرا و زمان‌بندی واقعی».

یارانه: دهک‌ها با «هزینه‌کرد ماهانه» بالا و پایین می‌شوند؟

در بخش رفاهی، گزارش‌ها از تماس‌های متعدد شهروندان حکایت دارد که دهک‌شان تغییر کرده (مثلاً از ۷ به ۹ یا از ۸ به ۱۰) و بعضاً یارانه قطع شده، بدون اینکه خودشان تغییر محسوس درآمد/دارایی را حس کنند.

نکته حساس اینجاست: گفته می‌شود معیار تازه برای دهک‌بندی، سرانه هزینه ماهانه است؛ اگر سرانه هزینه هر نفر بیش از ۱۰ میلیون تومان باشد، فرد در دهک‌های ۸ و ۹ قرار می‌گیرد و از فهرست یارانه‌بگیران خارج می‌شود. منتقدان می‌گویند هزینه‌کرد ثابت ۱۰ میلیون با تورم و هزینه‌های ناگزیر مثل درمان و آموزش، می‌تواند خطای سیاستی تولید کند.

در همین بسته خبری، تأکید شده حذف یارانه بیماران خاص، معلولان و مددجویان «غیرممکن» است و قرار نیست این گروه‌ها از یارانه حذف شوند.

بنزین و سهمیه: ضرب‌الاجل ۲۷ بهمن برای مالکان چند خودرو

در خبر بنزین، دو پیام اصلی برجسته بود:سهمیه‌های ۶۰ لیتر ۱۵۰۰ و ۱۰۰ لیتر ۳۰۰۰ بدون تغییر ادامه دارد.

بنزین آزادِ کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها ۵۰۰۰ تومان می‌شود (با استدلال کاهش قاچاق از مسیر کارت جایگاه).

حالا هم برای مالکان چند خودرو تا فردا ۲۷ بهمن فرصت گذاشته‌اند در سامانه خوداظهاری، «خودروی مشمول سهمیه» را انتخاب کنند؛ گزارش‌ها از اختلال سایت و شلوغی مراجعه هم می‌گوید و حتی بعضی‌ها برای دورزدن محدودیت، سراغ انتقال سند به نام دیگران رفته‌اند. پرسش بازِ مهمی که هنوز شفاف نشده: بعد از انتخاب، امکان تغییر خودرو در آینده با چه قواعدی ممکن است؟

مجلس و نان: تکذیب رسمی «مجلس نان را گران کرد»

بعد از ادعای یک نماینده درباره افزایش قیمت نان، رئیس مجلس و رئیس کمیسیون تلفیق این ادعا را تکذیب کردند. روایت رسمی این است که مجلس «اختیار جدیدی» برای گرانی نداده و اگر دولت تغییری بدهد، مکلف است منابع حاصل را به مردم برگرداند و محل مصرف شفاف باشد. در عین حال عدد بودجه‌ای نان از ۲۷۰ همت پیشنهادی دولت به بیش از ۵۰۰ همت در مجلس رسیده؛ یعنی حساسیت روی «پایداری تأمین» بالاست، حتی اگر بحث قیمت فعلاً رسماً رد شود.

واردات کالاهای اساسی: «تا پایان سال محدودیتی نداریم»

وزیر جهاد کشاورزی گفته دولت تا پایان سال برای واردات کالاهای اساسی محدودیت قائل نشده و فعالان اقتصادی می‌توانند بعد از ورود کالا و دریافت قبض انبار، ثبت سفارش و فرآیند تأمین ارز را پیگیری کنند. این مدل، در اصل تلاش برای خواباندن شوک کمبود است: اول کالا بیاید، بعد کاغذبازی ارزی و ثبت سفارش مسیرش را برود—با این ریسک که فشار روی مدیریت ارز و صف تخصیص بالا می‌رود.

بورس: «خروج معنادار پول نداریم»، اما کوچ به صندوق طلا پررنگ است

نایب‌رئیس هیأت‌مدیره سازمان بورس گفته در ریزش‌های اخیر، خروج معنادار سرمایه رخ نداده و بیشتر جابه‌جایی منابع دیده می‌شود—از جمله انتقال به صندوق‌های طلا. در روایت سازمان بورس، حذف حجم مبنا هم به روان‌تر شدن تعدیل بازار کمک کرده و احتمالاً بازار «به تعادل نزدیک می‌شود».

ترجمه‌اش این است: پول از «بورس» بیرون نرفته، اما از «ریسک سهام» فاصله گرفته و به پناهگاه‌های درون‌بازاری حرکت کرده؛ این دقیقاً همان رفتاری است که در دوره‌های ابهام سیاسی/نرخ بهره، زیاد دیده می‌شود.

حاشیه متفاوتِ عصر اقتصاد: هوش مصنوعی و ترس سرمایه‌گذارها

در یک روایت تحلیلیِ جداگانه، بحثی مطرح شده که چرا وقتی AI از وعده به واقعیت نزدیک می‌شود، بعضی سرمایه‌گذارها دکمه فروش را می‌زنند: چون بازار هنوز نمی‌داند برنده واقعی AI «شرکت‌ها» هستند یا «کارکنان»؛ و اگر بهره‌وری بالا برود اما تقاضا نلرزد، ممکن است سود شرکت‌ها رشد کند و هم‌زمان هزینه اجتماعی بیکاری بالا برود—بحران بعدی شاید نه در شرکت‌های AI، که در کسب‌وکارهایی باشد که مشتری‌شان «کارمندِ حذف‌شده» است.