در روایت رسمی، جام جهانی همیشه با تصویر خیابانهای شلوغ، هتلهای پر و موج گردشگران همراه است. اما امروز که جام جهانی ۲۰۲۶ با میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک آغاز میشود، برخی نشانهها از بازار سفر و اقامت در آمریکا تصویر محتاطانهتری نشان میدهد.
رویترز در گزارشی اعلام کرده که بخشی از هتلها و خطوط هوایی آمریکا هنوز با موج بزرگی از تقاضای پیشبینیشده روبهرو نشدهاند. در بعضی شهرها حتی قیمت اتاقها کاهش یافته یا تخفیفهایی برای جذب مسافر ارائه شده است.
این اتفاق در حالی رخ میدهد که فیفا جام جهانی ۲۰۲۶ را بزرگترین نسخه تاریخ این مسابقات معرفی کرده؛ تورنمنتی با ۴۸ تیم، ۱۰۴ مسابقه و میلیونها هوادار.
اما چرا بخشی از بازار هنوز محتاط است؟
برخی تحلیلگران میگویند هزینه بالای سفر یکی از دلایل اصلی است. قیمت بلیت مسابقات، نرخ هتلها و هزینه پروازهای داخلی میان شهرهای میزبان باعث شده بخشی از هواداران، سفر به آمریکا را گرانتر از انتظار ببینند. مسئله ویزا و فاصله زیاد میان شهرهای میزبان نیز به این نگرانیها اضافه شده است.
برخلاف جام جهانی قطر که در یک کشور کوچک و متمرکز برگزار شد، این بار مسابقات در سه کشور و ۱۶ شهر جریان دارد؛ موضوعی که جابهجایی هواداران را پیچیدهتر و پرهزینهتر میکند.
با این حال، گروه دیگری معتقدند هنوز برای قضاوت زود است. آنها میگویند بخش مهمی از سفرها و رزروها در روزهای نزدیک به مسابقات انجام میشود و ممکن است موج اصلی تقاضا هنوز وارد بازار نشده باشد. علاوه بر این، اقتصاد جام جهانی فقط به هتلها محدود نیست و بخشهایی مثل تبلیغات، حملونقل، رستورانها و پلتفرمهای پخش نیز سهم بزرگی از درآمدها دارند.
اما همین اختلاف روایت، یکی از مهمترین واقعیتهای اقتصادی جام جهانی را نشان میدهد؛ اینکه میان «پیشبینیهای بزرگ» و «رفتار واقعی بازار» همیشه فاصله وجود دارد.
سالهاست که مطالعات اقتصادی درباره جام جهانی با یک انتقاد تکراری روبهرو هستند: برآوردها معمولاً خوشبینانهاند و همه هزینههای پنهان را در نظر نمیگیرند. از سوی دیگر، برگزارکنندگان میگویند بسیاری از منافع بلندمدت، مثل دیدهشدن جهانی شهرها یا تقویت گردشگری، در آمارهای کوتاهمدت دیده نمیشود.
برای مخاطب ایرانی، این بحث فقط درباره فوتبال نیست. تقریباً در همه پروژههای بزرگ، از نمایشگاهها و رویدادهای بینالمللی گرفته تا پروژههای شهری، همیشه فاصلهای میان «وعده رونق» و «واقعیت بازار» وجود دارد. جام جهانی ۲۰۲۶ هم از همین روز اول، دوباره همان سؤال قدیمی را زنده کرده است: آیا همه پروژههای بزرگ، الزاماً به همان اندازهای که تبلیغ میشوند سودآورند؟