محسن خلیلی عراقی، از پیشگامان صنعت نوین ایران، از بنیان‌گذاران گروه صنعتی بوتان و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های تشکل‌گرایی صنعتی کشور، در ۹۷ سالگی درگذشت؛ صنعتگری که نام او نه‌تنها با یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای ایرانی، بلکه با چندین دهه تلاش برای توسعه تولید، تقویت بخش خصوصی و نهادسازی صنعتی گره خورده است.
به گزارش اقتصادنامه، خلیلی عراقی از نسلی از صنعتگران ایرانی بود که توسعه صنعتی را فراتر از راه‌اندازی کارخانه و تولید محصول می‌دیدند. او معتقد بود پیشرفت اقتصادی کشور بدون شکل‌گیری بنگاه‌های تولیدی توانمند، مشارکت بخش خصوصی و تقویت نهادهای مستقل صنعتی امکان‌پذیر نیست.
این صنعتگر پیشکسوت که در سال ۱۳۰۸ در تهران متولد شد و تحصیلات خود را در رشته مهندسی الکترومکانیک دانشگاه تهران به پایان رساند، فعالیت صنعتی را در اوایل دهه ۱۳۳۰ در کنار پدرش، محمود خلیلی، آغاز کرد. تأسیس شرکت بوتان در سال ۱۳۳۲ نقطه آغاز مسیری بود که به توسعه صنعت گاز مایع و گسترش تولید تجهیزات گازسوز در ایران انجامید.
در دورانی که بخش بزرگی از خانوارهای ایرانی همچنان برای پخت‌وپز و گرمایش به سوخت‌های سنتی وابسته بودند، فعالیت خانواده خلیلی در تولید سیلندر گاز، توسعه شبکه توزیع گاز مایع و ساخت تجهیزات گازسوز، نقش مهمی در تغییر الگوی مصرف انرژی و بهبود کیفیت زندگی خانوارها ایفا کرد.
بااین‌حال، اهمیت محسن خلیلی عراقی در تاریخ صنعت ایران به موفقیت گروه صنعتی بوتان محدود نمی‌شود. او از چهره‌هایی بود که برای تبدیل فعالیت‌های پراکنده صنعتگران به حرکتی سازمان‌یافته تلاش کرد و در شکل‌گیری و تقویت تشکل‌هایی همچون انجمن مدیران صنایع، سندیکای توزیع‌کنندگان گاز مایع و کنفدراسیون صنعت ایران نقش داشت.
خلیلی عراقی باور داشت که توسعه صنعتی تنها با سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات و خطوط تولید محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند نهادهای حرفه‌ای، مدیریت علمی، انتقال تجربه، گفت‌وگوی مستمر میان دولت و بخش خصوصی و سیاست‌گذاری باثبات است.
حضور طولانی او در تشکل‌های اقتصادی و اتاق‌های بازرگانی ایران و تهران نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. او تلاش می‌کرد مسائل صنعتگران، از موانع تولید گرفته تا مشکلات محیط کسب‌وکار، در قالب مطالبات جمعی و کارشناسی مطرح شود.
این صنعتگر پیشکسوت همچنین از اعضای مؤسس بانک کارآفرین بود و فعالیت‌های اقتصادی و نهادی او نشان می‌داد که توسعه صنعتی را فرآیندی گسترده و وابسته به مجموعه‌ای از زیرساخت‌های تولیدی، مالی و مدیریتی می‌دانست.
میراث محسن خلیلی عراقی را می‌توان در دو عرصه مهم جست‌وجو کرد؛ نخست، مشارکت در شکل‌گیری و توسعه یکی از صنایع اثرگذار بر زندگی روزمره ایرانیان و دوم، تلاش برای ایجاد نهادهایی که بتوانند از تولید ملی و منافع بلندمدت صنعت کشور دفاع کنند.
درگذشت محسن خلیلی عراقی، پایان زندگی یکی از چهره‌های شاخص نسل صنعتگران توسعه‌گر ایران است؛ نسلی که باور داشت آینده اقتصادی کشور باید بر پایه تولید، کارآفرینی، دانش فنی و تقویت توان صنعتی داخلی ساخته شود.
نام او در تاریخ صنعت ایران، نه‌فقط به‌عنوان یکی از بنیان‌گذاران بوتان، بلکه به‌عنوان صنعتگری که صنعتی‌شدن ایران را آرمانی فراتر از موفقیت بنگاه اقتصادی خود می‌دانست، ماندگار خواهد ماند.
مطالب مرتبط
