این یکی از روشهای سرمایهگذاری غیرمستقیم است که در کشورهای توسعهیافته سالهاست مورد توجه قرار گرفته است و روز به روز نیز بیشتر مورد اقبال صاحبان سرمایه قرار میگیرد. بهعنوان نمونه در کشور آمریکا که تجهیز منابع از طریق بازار سرمایه صورت میپذیرد، در سال ۱۹۸۰ صرفا ۷/ ۵درصد خانوارها اقدام به سرمایهگذاری غیرمستقیم از طریق صندوقها کرده بودند که این رقم در سال۲۰۲۰ به ۷/ ۴۵درصد افزایش یافت. از جمله مزایای سرمایهگذاری غیرمستقیم میتوان به مدیریت حرفهای، بهرهمندی از مزایای جانبی، نظارت و شفافیت اطلاعاتی و صرفهجویی در استخراج دیتا و تحلیل نسبت به مقیاس اشاره کرد. بررسی چندساله عملکرد برخی از صندوقهای سهامی و شاخصی در سالهای اخیر در ایران نیز از جذابیت بالای سرمایهگذاری غیرمستقیم حکایت میکند؛ جایی که ۲۷صندوق از ۸۹صندوق سرمایهگذاری بازدهی بیشتری از شاخص کل داشتند.
صندوقهای سرمایهگذاری از روشهای سرمایهگذاری غیرمستقیم به شمار میروند که در سالهای اخیر مورد توجه سرمایهگذاران جهان قرار گرفتهاند. توسعه این شیوه سرمایهگذاری، زمینهساز تجهیز منابع سرمایهای به بخش مولد اقتصاد از طریق تامین مالی بنگاههای اقتصادی است. یکی از دلایل محبوبیت سرمایهگذاری غیرمستقیم، افزایش چشمگیر حجم و سرعت گردش اطلاعات و ماهیت تخصصی این فعالیت است. برای مثال، در آمریکا که تجهیز منابع از طریق بازار سرمایه صورت میپذیرد، در سال ۱۹۸۰ صرفا ۷/ ۵درصد خانوارها اقدام به سرمایهگذاری غیرمستقیم از طریق صندوقها کرده بودند؛ اما این رقم در سال ۲۰۲۰ به ۷/ ۴۵درصد افزایش یافته است.در حال حاضر، ۳۲۷صندوق سرمایهگذاری در ایران مشغول فعالیت هستند که از این تعداد ۱۰۲صندوق از نوع سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، ۸۹صندوق از نوع سرمایهگذاری در سهام و ۲۲صندوق از نوع سرمایهگذاری مختلط هستند. جمع ارزش صندوقهای با ماهیت سرمایهگذاری در سهام ۶۱هزار میلیارد تومان است که در مقایسه با ارزش بازار بورس و فرابورس، بسیار ناچیز است. با توجه به توضیحات ذکرشده، توسعه فرهنگ سرمایهگذاری غیرمستقیم ضروری به نظر میرسد و در این مقاله به این مهم پرداخته شده است.در ادامه، ابتدا مزیتهای سرمایهگذاری غیرمستقیم شمرده شده، سپس عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری، بهویژه صندوقهای سرمایهگذاری شاخصی ارائه شده است.
مزایای سرمایهگذاری غیرمستقیم
مدیریت حرفهای: سرمایهگذاری غیرمستقیم از طریق صندوقهای سرمایهگذاری به بهرهمندی از تواناییها و مهارتهای افراد حرفهای منجر میشود و به تبع آن، زمینه تحلیل حداکثری بازار و خرید و فروش در قیمت مناسب و همچنین بهرهمندی حداکثری از فرصتها فراهم میآید. همچنین مدیر صندوق ملزم به رعایت چارچوب ابلاغی از سوی سازمان در خصوص حدود سرمایهگذاری است که به مدیریت ریسک صندوق منتهی میشود.
بهرهمندی از مزایای جانبی: در سالهای اخیر، برخی از عرضههای اولیه صرفا به صندوقهای سرمایهگذاری تخصیص یافته یا حجم معینی از عرضه به صندوقهایی تعلق میگیرد که زمینهساز افزایش بازدهی و بهبود عملکرد صندوقها هستند. از مزایای دیگر سرمایهگذاری غیرمستقیم از طریق صندوقهای سرمایهگذاری، کاهش کارمزد خرید و فروش در مقایسه با سرمایهگذاری مستقیم است. لزوم تامین نقدشوندگی صندوقهای سرمایهگذاری در مقایسه با سرمایهگذاری مستقیم از دیگر جذابیتهای این شیوه سرمایهگذاری است.
نظارت و شفافیت اطلاعاتی: صندوقهای سرمایهگذاری تحت نظارت سه نهاد سازمان بورس و اوراق بهادار، متولی و حسابرس مورد بازرسی هستند و کلیه فعالیتهای آنها به صورت شفاف اطلاعرسانی میشود. همچنین متولی صندوق به صورت مستمر بر عملکرد صندوق نظارت دارد. صندوقهای سهامی از سوی موسسات، رتبهبندی و براساس معیارهای مشخص درجهبندی میشوند که این امر به شناخت صندوقهای دارای عملکرد بهتر و باثباتتر کمک خواهد کرد.
صرفهجویی نسبت به مقیاس: با توجه به اینکه صندوقهای سرمایهگذاری بهواسطه گردآوری سرمایههای خرد تشکیل میشوند، امکان استفاده از مزایای یکمجموعه سرمایهگذاری بزرگ برای دارندگان آن فراهم میشود و همه هزینههای مربوط به گردآوری و تحلیل اطلاعات موردنیاز و همچنین دریافت سود سهام و سود اوراق تحت مالکیت میان همه سرمایهگذاران تقسیم میشود.با توجه به مزایای ذکرشده، انتخاب سرمایهگذاری غیرمستقیم، زمینهساز بهبود عملکرد سرمایهگذاران در مقایسه با سرمایهگذاری مستقیم است. در ادامه به بررسی عملکرد صندوقها پرداخته شده است.
عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری
نگاه همهجانبه به عملکرد صندوقها زمینهساز موفقیت سرمایهگذاری است. بهمنظور بررسی عملکرد صندوقها باید به بیانیه سیاست سرمایهگذاری، بازدهی و ریسک صندوق توجه کرد. مهمترین عامل مورد توجه سرمایهگذاران، بیانیه سیاست سرمایهگذاری است. در بیانیه سیاست سرمایهگذاری نحوه مدیریت صندوق شامل ترکیب و وزن سرمایهگذاری تشریح و معیارهای ارزیابی عملکرد و بازبینی معرفی میشود. این بیانیه تشریحکننده عملکرد آتی صندوق است.صندوقهای سرمایهگذاری در سهام شامل صندوقهای شاخصی و صندوقهای سرمایهگذاری عادی هستند. در بیانیه سیاست سرمایهگذاری صندوقهای شاخصی تعقیب شاخص با کمترین انحراف مدنظر قرار گرفته است؛ بنابراین ترکیب این صندوقها شباهت زیادی به ترکیب شاخص دارد.پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه عملکرد پنجساله صندوقهای سرمایهگذاری پرداخته و بهمنظور ارائه نتایج قابل اتکای صندوقهای با دارایی تحت مدیریت بیش از هزار میلیارد تومان و عمر بیش از پنجسال (شامل دوره رکود و رونق) است. کلیه صندوقهای شاخصی نیز انتخاب شدهاند.
سبقت صندوقها از شاخص کل
در حالی شاخص کل در سال گذشته ۶/ ۴درصد رشد کرد و شاخص هموزن ۲۱درصد کاهش یافت بررسیها نشان میدهد، ۲۷صندوق از ۸۹صندوق بازدهی بیشتری از شاخص کل داشتند. همچنین میانگین بازدهی ۱۰صندوق با عملکرد برتر و عملکرد ضعیفتر در محدوده مثبت و منفی ۲۵درصد است، در حالی که میانگین بازدهی سهام در بازه مثبت۱۰۱ و منفی ۷۶درصد است. همانطور که ذکر شد، سرمایهگذاری غیرمستقیم مزایای بیشتری در مقایسه با سرمایهگذاری مستقیم دارد که در بررسی عملکرد نیز قابل مشاهده است.
در سال ۱۴۰۰ هر چهار صندوق شاخصی (تجارت شاخصی کاردان، شاخصی بازار آشنا، مشترک شاخصی کارآفرین و ۳۰شرکت بزرگ فیروزه) بازدهی بیشتری از شاخص داشتهاند که نشاندهنده اهمیت بیانیه سیاست سرمایهگذاری در توفیق دسترسی به عملکرد مطلوب است.
احتمال موفقیت سرمایهگذاری غیرمستقیم
در این تحلیل از منظر آماری نیز به بررسی احتمال موفقیت سرمایهگذاری غیرمستقیم در مقایسه با عملکرد شاخص پرداخته شده است. میانگین تعداد صندوقهای با عملکرد بهتر از شاخص در میان صندوقهای منتخب بهعنوان احتمال موفقیت سیاست شناخته شده است. بررسیها نشان میدهد، در اغلب سالها احتمال موفقیت، بیش از ۵۰درصد است که نشاندهنده برتری سرمایهگذاری غیرمستقیم در مقایسه با سرمایهگذاری مستقیم است.
عامل حائز اهمیت دیگر برای سرمایهگذاران خرد، بهرهمندی از بازدهی مطلوب در زمان خروج از صندوق است. با توجه به جذابیت کسب بازدهی متناسب با دوره سرمایهگذاری در صندوق، افزایش همبستگی بازدهی صندوق و شاخص کل معیار توفیق در کسب بازدهی متناسب با زمان خروج از صندوق در نظر گرفته شده است.
همبستگی عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری با شاخص کل به طور میانگین بیش از ۷۰درصد بوده، در حالی که همبستگی عملکرد صندوقهای شاخصی با شاخص کل بیش از ۹۰درصد بوده است. صندوقهای شاخصی همبستگی بیشتری در مقایسه با سایر صندوقهای سهامی دارند که نشاندهنده برتری سرمایهگذاری در این صندوقها در مقایسه با صندوقهای سهامی عادی است.
در مجموع با توجه به مطالب گفتهشده در تحلیل حاضر و با توجه به مزایای سرمایهگذاری غیرمستقیم (شفافیت اطلاعاتی، نقدشوندگی، کارمزد کمتر، مدیریت حرفهای داراییها و بازدهی بسیار مناسب)، این نوع سرمایهگذاری بهینهتر ارزیابی میشود.
منبع: دنیای اقتصاد
مطالب مرتبط
نظرات کاربران برای این مطلب فعال نیست