از ظهر امروز، اقتصاد ایران زیر بار همزمان چند خبر مهم رفت؛ خبرهایی که هرکدام تکهای از پازل فشار معیشتی، سیاستگذاری مالی و نااطمینانی بازارها را تکمیل میکنند؛ از انتقاد صریح اتاق بازرگانی به بودجه ۱۴۰۵ گرفته تا روایتهای متناقض از بازار گوشت، هشدار کارگران درباره سقوط قدرت خرید و واکنش بازار جهانی نفت به تحولات ژئوپلیتیک.
اتاق بازرگانی: مالیات، تولید را نشانه گرفته است
نخستین خبر مهم روز از سوی اتاق بازرگانی ایران منتشر شد. رئیس و هیاترئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در بیانیهای رسمی نسبت به رویکرد مالیاتی دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵ ابراز نگرانی کردند. به گفته اتاق ایران، بررسی لایحه نشان میدهد ۷۲ درصد درآمدهای مالیاتی دولت بر دو پایه «مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی» و «مالیات بر کالا و خدمات (ارزش افزوده)» استوار شده؛ موضوعی که به معنای انتقال بار مالیاتی به تولیدکنندگان بخش خصوصی و مصرفکنندگان تلقی میشود.
اتاق بازرگانی تأکید کرده اگرچه این شیوه از منظر وصولپذیری برای دولت سادهتر است، اما فشار آن مستقیماً بر بخش مولد و شفاف اقتصاد وارد میشود؛ در حالی که بخشهای نامولد، سوداگرانه و برخی اشخاص حقیقی با درآمد بالا، سهمی ناچیز در تأمین مالیات دارند. این بیانیه همچنین به مشکلات مزمن مالیات بر ارزش افزوده اشاره کرده که بهدلیل تأخیر در استرداد اعتبار مالیاتی، عملاً به افزایش هزینه تولید و کاهش سرمایه در گردش بنگاهها منجر شده است.
در بخش دیگری از این بیانیه، اتاق ایران نسبت به سهم بالای شرکتهای غیردولتی در پرداخت مالیات هشدار داده و اعلام کرده در لایحه بودجه ۱۴۰۵، حدود ۸۶ درصد مالیات بر درآمد شرکتها از بخش غیردولتی تأمین میشود؛ در حالی که سهم شرکتهای دولتی به حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است. حذف مشوق کاهش ۵ واحد درصدی مالیات تولیدکنندگان نیز از دیگر انتقادهای مطرحشده است؛ موضوعی که به باور فعالان اقتصادی میتواند رکود، بیکاری و حتی کاهش درآمدهای مالیاتی دولت را تشدید کند.
بنزین؛ بازگشت مردم به کارت سوخت شخصی
در ادامه، سخنگوی صنف جایگاهداران سوخت کشور از یک تغییر معنادار در رفتار مصرفکنندگان خبر داد. رضا نواز اعلام کرد پس از اجرای سهمیهبندی جدید بنزین، استفاده از کارت سوخت شخصی به ۷۳ تا ۷۵ درصد رسیده که در سالهای اخیر بیسابقه بوده است. به گفته او، این آمار نشان میدهد محدودیتی در استفاده از کارتهای آزاد وجود ندارد و شهروندانی که کارت شخصی ندارند همچنان امکان سوختگیری دارند.
بازار گوشت؛ وفور دام، گرانی گوشت
اما شاید پرتنشترین روایت اقتصادی امروز به بازار گوشت مربوط بود. افشین دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، با رد ادعای کمبود دام زنده گفت بازار از نظر عرضه با مشکل مواجه نیست و دامداران حتی فروشندهاند. او ریشه بحران قیمت گوشت را در حذف ارز ترجیحی بدون حمایت از تولیدکننده، انحصار تأمین گوشت کالابرگ در اختیار شرکتهای بستهبندی و ضعف جدی نظارت دانست.
دادرس از «بازارسازی» در بازار دام سخن گفت؛ جایی که به گفته او، قیمت دام زنده ظرف چند روز جهش کرد، سپس با صدور مجوز واردات، دوباره افت کرد و در نهایت دامدار داخلی بلاتکلیف ماند. او هشدار داد که ادامه این روند به فروش گسترده دام، کاهش جمعیت دامی و در نهایت بحران تأمین گوشت در سال آینده منجر خواهد شد؛ بحرانی که واردات نیز توان جبران آن را ندارد.
کارگران: درصد مهم نیست، قدرت خرید مهم است
در حوزه بازار کار، رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران تأکید کرد که برای سال ۱۴۰۵ تمرکز کارگران بر «درصد افزایش دستمزد» نیست، بلکه حفظ قدرت خرید اهمیت دارد. سمیه گلپور گفت حتی اگر حقوقها ۵۰ درصد افزایش یابد، فاصله با خط فقر همچنان زیاد خواهد بود. او اعلام کرد سبد معیشت ۳۰ میلیون تومانی که پیشتر محاسبه شده بود، دیگر اعتبار ندارد و باید بر اساس تورم جدید و حذف ارز ترجیحی بازنگری شود.
گلپور همچنین از دخالت دولت در مذاکرات مزدی انتقاد کرد و خواستار بازگشت چانهزنی واقعی میان کارگران و کارفرمایان شد. به گفته او، آمارها نشان میدهد بیش از نیمی از خانوارها درآمدی دارند که کفاف زندگی را نمیدهد.
هزینه خبر؛ هر خبر رسمی چند؟
در حاشیه مباحث بودجه، گزارشی درباره هزینه تولید خبر رسمی منتشر شد. بر اساس ارقام بودجه ۱۴۰۵، تولید هر خبر در خبرگزاری ایسنا حدود ۳۹۵ هزار تومان و در صداوسیما بیش از یک میلیون و ۵۹۰ هزار تومان هزینه دارد؛ رقمی که بار دیگر وابستگی رسانههای دولتی به منابع عمومی و نبود شفافیت در سایر رسانههای وابسته به نهادها را برجسته کرده است.
نفت؛ طلای سیاه روی لبه تیغ
و در نهایت، بازار جهانی نفت هم آرام نماند. تهدیدهای تازه دونالد ترامپ، تضعیف دلار و حضور ناوگان بزرگ آمریکا در خاورمیانه، قیمت نفت را به بالاترین سطح چهار ماه اخیر رساند. نفت برنت به مرز ۶۸ دلار و نفت آمریکا به محدوده ۶۳ دلار رسید. کارشناسان میگویند ترکیب تنشهای ژئوپلیتیک و افت ارزش دلار، «صرف ریسک» تازهای به قیمت نفت تزریق کرده است.
.gif)
