اکونومیست در ستون چراغ قرمز خو نوشته خودروسازان جهانی بی‌قرارند که «چینی‌تر» شوند؛ اما این رویکرد ریسک‌های بزرگی دارد .  

سال‌ها پیش کشورهای غربی برای کاهش هزینه‌ها، بخش بزرگی از صنعت کشتی‌سازی را به شرق آسیا واگذار کردند. ابتدا ژاپن، سپس کره‌جنوبی و بعد چین، به قطب‌های اصلی ساخت کشتی تبدیل شدند. در آن زمان بسیاری تصور می‌کردند این تقسیم کار جهانی منطقی است؛ غرب طراحی، خدمات مالی و برند را حفظ می‌کند و تولید به کشورهایی منتقل می‌شود که ارزان‌تر و سریع‌تر کار می‌کنند.  

اما در عمل، فقط کارخانه‌ها جابه‌جا نشدند. به‌تدریج بخشی از زنجیره تامین، مهارت‌های فنی، نیروی انسانی متخصص و حتی ظرفیت نوآوری نیز به آسیا منتقل شد. حالا برخی مدیران صنعت خودرو نگران‌اند وابستگی بیش از حد به چین، در بلندمدت روندی مشابه ایجاد کند.  

   

شوک نمایشگاه پکن  

   

این نگرانی پس از نمایشگاه خودروی پکن جدی‌تر شد؛ جایی که خودروسازان غربی فقط با خودروهای ارزان چینی مواجه نشدند، بلکه صنعتی را دیدند که در برخی حوزه‌ها با سرعت بالایی در حال پیشروی است؛ از خودروهای برقی و باتری گرفته تا نرم‌افزار، هوش مصنوعی و تجربه کاربری داخل خودرو.  

اکونومیست می‌نویسد چین دیگر فقط یک تولیدکننده ارزان نیست؛ بلکه در حال تبدیل شدن به یکی از مراکز اصلی نوآوری در صنعت خودرو است.  

در حالی که توسعه یک خودرو جدید در ساختار سنتی خودروسازان غربی ممکن است چندین سال زمان ببرد، برخی شرکت‌های چینی چرخه توسعه بسیار کوتاه‌تری دارند. خودروهای جدید چینی بیش از گذشته بر نرم‌افزار، اتصال‌پذیری و خدمات دیجیتال تمرکز کرده‌اند؛ موضوعی که باعث شده برخی مدیران غربی احساس کنند فاصله تکنولوژیک در حال تغییر است.  

   

وقتی رقیب، شریک هم می‌شود  

   

همین تغییرات باعث شده بسیاری از شرکت‌های غربی به‌جای مقابله مستقیم، به سمت همکاری با شرکت‌های چینی بروند. فولکس‌واگن در شرکت «اکسپنگ» سرمایه‌گذاری کرده، استلانتیس با «لیپ‌موتور» همکاری می‌کند و برخی شرکت‌ها حتی بخشی از توسعه خودروهای برقی خود را به شریکان چینی سپرده‌اند.  

این همکاری‌ها برای خودروسازان غربی مزایای مهمی دارد؛ از کاهش هزینه توسعه گرفته تا دسترسی سریع‌تر به فناوری خودروهای برقی. اما همزمان، این پرسش را هم ایجاد کرده که آیا چنین وابستگی‌هایی در آینده می‌تواند به یک ریسک صنعتی تبدیل شود؟  

اکونومیست تاکید می‌کند هنوز زود است گفته شود صنعت خودرو دقیقاً همان مسیر کشتی‌سازی را طی خواهد کرد. صنعت خودرو تفاوت‌های مهمی با کشتی‌سازی دارد؛ از نقش برند و شبکه فروش گرفته تا حساسیت‌های امنیتی و مداخله دولت‌ها در آمریکا و اروپا.  

با این حال، سرعت رشد چین باعث شده برخی مفروضات قدیمی درباره جهانی‌سازی دوباره زیر سوال برود.  

   

زیر سوال رفتن یک فلسفه اقتصادی  

   

برای دهه‌ها، اقتصاد جهانی بر این ایده استوار بود که هر کشور در بخشی فعالیت کند که مزیت بیشتری دارد؛ چین تولید کند و غرب طراحی، برند و فناوری را حفظ کند. این مدل به کاهش هزینه‌ها و رشد تجارت جهانی کمک کرد.  

اما اکنون برخی تحلیلگران معتقدند اگر کشوری به‌طور همزمان در تولید، باتری، نرم‌افزار، مواد اولیه و زنجیره تامین قدرت بگیرد، دیگر صرفاً یک مونتاژکار یا شریک تجاری نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند به بازیگری تبدیل شود که جهت حرکت یک صنعت را تعیین می‌کند.  

دقیقاً همین نکته است که نگرانی‌ها را فراتر از بازار خودرو برده است. خودروهای برقی فقط یک کالای مصرفی نیستند؛ آن‌ها به باتری، داده، زیرساخت انرژی و فناوری‌های آینده گره خورده‌اند.  

به همین دلیل، بحث امروز فقط درباره فروش خودرو نیست؛ بلکه درباره این پرسش بزرگ‌تر است که مرکز ثقل صنایع آینده جهان در حال حرکت به کدام سمت است.