صنعت ساختمان ایران در چهار دهه گذشته همواره صنعت امیدواری بوده و درست به همان خاطر یکی از مقاصد جذاب سرمایه‌گذاران و صاحبان سرمایه به شمار می‌رفته است؛ به‌صورتی‌که در فاصله ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۸، سرمایه‌گذاری مسکن به‌طور متوسط حدود ۵.۷ درصد GDP بوده و ارزش افزوده مسکن حدود ۵.۶ درصد GDP را تشکیل داده است. همچنین در طول حداقل سه دهه، به‌صورت متوسط بیش از یک‌سوم سرمایه‌گذاری کشور در بخش مسکن انجام شده است.
با این حال، داده‌های کلان منتشرشده نشان می‌دهد سرمایه ناخالص در ایران از حدود ۳۷ درصد GDP در سال ۱۳۶۰ به حدود ۲۸ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است که نشان می‌دهد ظرفیت سرمایه‌گذاری در طول این سال‌ها ضعیف و ضعیف‌تر شده است.
اگر به داده‌های بانک مرکزی در این سال‌ها نگاهی کنیم، GDP بخش ساختمان در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۴ حدود ۸۸۶.۸ هزار میلیارد ریال بوده و در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۴ به حدود ۶۰۶.۴ هزار میلیارد ریال کاهش پیدا کرده است. یعنی از نظر فصلی حدود ۳۱.۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد که البته این افت فصلی را نمی‌توان به‌عنوان کاهش ۳۱.۶ درصدی عملکرد سالانه صنعت ساختمان در نظر گرفت و باید در نظر داشت که بخشی از آن ناشی از ماهیت فصلی فعالیت ساختمان است.
در مجموع، بررسی گزارش‌های مختلف آماری و داده‌های منتشرشده یک نکته ثابت و ملموس را نشان می‌دهد؛ اینکه در صنعت ساختمان نمی‌توانیم از رشد پایدار صحبت کنیم و در این سال‌ها بین رونق کوتاه و رکود در حال تجربه و گذران بوده است؛ به‌صورتی‌که ارزش افزوده صنعت ساختمان در مقابل رشد ۳.۱ درصدی در شش‌ماهه اول ۱۴۰۲، در نرخ ثابت تشکیل سرمایه تنها ۲.۷ درصد افزایش یافته است.
در مجموع، تصویری که داده‌ها و گزارش‌های رسمی و قابل استناد از صنعت ساختمان نشان می‌دهد، تصویری است که در آن از مسیر پایدار رشد اثری نیست و رشدهای کوتاه‌مدت تبدیل به نوسان‌های تکرارشونده شده‌اند. در واقع، مقابل هر تجربه کوتاه‌مدت رونق، فشارهای تورمی، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی، امیدواری‌ها را به چالش کشیده است.
در اثبات این نتیجه‌گیری، مسیر نرخ رشد صنعت ساختمان در سال‌های مختلف نشان می‌دهد که رشدهای انجام‌شده ماندگار نبوده و در واقع با فشارهای رکود و افت مجبور به عقب‌نشینی شده‌اند. نرخ رشد صنعت ساختمان در سال ۱۳۹۴ معادل ۱۵ درصد، در سال ۱۳۹۵ معادل ۱۳.۱ درصد، در سال ۱۳۹۶ معادل ۱.۲ درصد، در سال ۱۳۹۷ منفی ۴.۲ درصد، در سال ۱۳۹۸ معادل ۶.۱ درصد، در سال ۱۳۹۹ معادل ۷.۷ درصد، در سال ۱۴۰۰ منفی ۶.۹ درصد، در سال ۱۴۰۱ معادل ۱.۲ درصد، در سال ۱۴۰۲ معادل ۰.۵ درصد و در سال ۱۴۰۳ منفی ۱۵.۸ درصد بوده است.
این آمار و ارقام آینه‌ای است شفاف از وضعیت صنعت ساختمان ایران که بیش از ۹۰۰ رسته، کسب‌وکار و صنعت را به دنبال خود می‌کشد و به‌عنوان یک موتور محرک، مثل یک موج بر آینده اقتصاد و اشتغال کشور و کل اکوسیستم تأثیرگذار است.
وقتی امیدواری در بین فعالان و سرمایه‌گذاران صنعت ساختمان جای خود را به ترس ناشی از بی‌ثباتی بدهد، حوزه‌های مختلف مانند یک دومینو یکی پس از دیگری متأثر خواهند شد؛ سرمایه‌گذاران، صنایع بالادستی، اشتغال و بازار کار، سیستم بانکداری و تأمین مالی، فناوری و تکنولوژی‌های جدید، تحقیق و توسعه و کسب‌وکارهای نو، یک آینده مبهم را پیش روی خود خواهند دید که نمی‌تواند به اعداد و ارقام شفافی برای برنامه‌ریزی و ریل‌گذاری آینده دسترسی داشته باشد.