جام جهانی همیشه خودش را «جهانیترین» رویداد فوتبال معرفی کرده؛ تورنمنتی که قرار است مردم از قارهها و طبقات مختلف را کنار هم بنشاند. اما همزمان با برگزاری مسابقات ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک، بحث دیگری هم پررنگ شده است؛ اینکه آیا فوتبال جهانی هنوز برای بخش بزرگی از مردم جهان قابل دسترس است؟
در ظاهر، جام جهانی از همیشه بزرگتر شده؛ ۴۸ تیم، ۱۰۴ مسابقه و میلیونها هوادار. اما در عمل، هزینه حضور در این تورنمنت هم بهشدت افزایش یافته است؛ از بلیت مسابقات گرفته تا پرواز، هتل و جابهجایی میان ۱۶ شهر میزبان.
بر اساس قیمتهای رسمی منتشرشده، بلیت برخی مسابقات مرحله گروهی بین ۱۰۰ تا ۵۷۵ دلار قیمت دارد. بلیت دیدار افتتاحیه تا حدود ۲۷۳۵ دلار و بلیت فینال جام جهانی تا حدود ۶۷۳۰ دلار قیمتگذاری شده است. این اعداد فقط مربوط به فروش رسمی هستند و قیمت بازار ثانویه در بعضی بازیها حتی بالاتر هم رفته است.
اگر این قیمتها را با دلار حدود ۱۶۰ هزار تومانی در بازار آزاد ایران محاسبه کنیم، تصویر ملموستر میشود. ارزانترین بلیتهای مرحله گروهی حدود ۱۶ میلیون تومان و بعضی بلیتهای فینال بیش از یک میلیارد تومان قیمت دارند؛ آن هم بدون احتساب هزینه پرواز، ویزا، اقامت و جابهجایی میان شهرهای میزبان.
در عمل، حتی یک سفر نسبتاً اقتصادی برای تماشای چند مسابقه جام جهانی میتواند چند هزار دلار هزینه داشته باشد؛ رقمی که برای بسیاری از خانوادهها در کشورهای مختلف جهان، معادل چند ماه یا حتی چند سال درآمد است.
اما مسئله فقط ایران یا کشورهای درحالتوسعه نیست. رویترز در روزهای آغاز جام جهانی گزارش داده بود که بخشی از تقاضای سفر و هتل در آمریکا پایینتر از انتظار ظاهر شده و یکی از دلایل اصلی آن، قیمت بالای سفر و بلیتهاست. حتی در برخی مسابقات، صندلیهای خالی هم دیده شده است.
همین اتفاق باعث شده دوباره بحث «گران شدن فوتبال» مطرح شود. منتقدان میگویند فوتبال جهانی آرامآرام از یک تجربه جمعی به کالایی ممتاز تبدیل میشود؛ محصولی که هرچه تجاریتر و جهانیتر میشود، فاصلهاش با طبقات متوسط و پایین بیشتر میشود.
بر اساس گزارش بانک جهانی، حدود ۴۴ درصد جمعیت جهان با کمتر از ۶.۸۵ دلار در روز زندگی میکنند؛ سطحی که حتی تصور سفر به جام جهانی را هم برای بخش بزرگی از مردم غیرممکن میکند.
البته روایت دیگری هم وجود دارد. فیفا و حامیان اقتصادی مسابقات میگویند جام جهانی امروز بخشی از صنعت عظیم سرگرمی جهانی است؛ صنعتی که هزینه امنیت، زیرساخت، حملونقل و پخش آن بهشدت افزایش یافته و دیگر با مدلهای قدیمی قابل اداره نیست. آنها همچنین میگویند تقاضا برای مسابقات همچنان بسیار بالاست و میلیونها نفر حاضرند برای حضور در این تجربه جهانی هزینه کنند.
اما حتی اگر این منطق اقتصادی پذیرفته شود، باز هم یک پرسش مهم باقی میماند: وقتی هزینه حضور در مهمترین جشن فوتبالی جهان تا این اندازه بالا میرود، چه کسانی هنوز میتوانند بخشی از آن باشند؟
برای مخاطب ایرانی، دلار ۱۶۰ هزار تومانی فقط یک نرخ ارزی نیست؛ نمادی از فاصلهای است که میان بخش بزرگی از جامعه و تجربه حضور در رویدادهای جهانی ایجاد شده است. اما واقعیت این است که این شکاف فقط مختص ایران نیست. جام جهانی ۲۰۲۶ شاید یکی از روشنترین نشانههای دورهای باشد که در آن، حتی جهانیترین رویدادهای دنیا هم دیگر برای همه جهان قابل دسترس نیستند.
.gif)
