یاسمین هر روز صبح، پیش از اینکه چای اش را بنوشد، حداقل سه پست مدیریتی در اینستاگرام میبیند. پیجهای پرطرفداری که به او میآموزند «مدیر موفق چطور با کارمند تنبل برخورد کند»، «ده تکنیک برای ایجاد انضباط در تیم»، «نحوه برخورد با همکار سمی» و «مدیریت تعارض در محیط کار».
دوستانش میگویند یاسمین ذاتاً برای مدیریت ساخته شده. او در دانشگاه تهران مدیریت خوانده، در دوران دانشجویی سرپرست تیمهای مختلف بوده، و حالا بعد از چهار سال کار در یک استارتاپ حوزه فناوری مالی، به تختههای مدیریت نزدیکتر از همیشه است.
اما یاسمین یک احساس مبهم دارد: این همه محتوای آموزشی که هر روز میبیند، به درد فردا نمیخورد.
دیشب، یکی از همکاران قدیمیاش در گروه واتساپ، لینک یک گزارش بینالمللی را فرستاد. عنوانش این بود: «آیا مدیران در حال منسوخ شدن هستند؟» یاسمین با دلهره روی لینک کلیک کرد. اولش فکر کرد شاید شغلی که این همه برایش تلاش کرده، در حال نابودی است.
اما چیزی که خواند، کاملاً متفاوت بود.
این گزارش، حاصل نظرات هشت کارشناس برجسته جهانی، یک پیام ساده اما عمیق داشت: مدیرِ هماهنگکننده اطلاعات و انتقالدهنده دستورات، منسوخ میشود. اما مدیرِ معناآفرین و اعتمادساز، بیش از همیشه نیاز است.
یاسمین نفس راحتی کشید. اما سوال بزرگتر این بود: این مدل مدیریتی که گزارش از آن حرف میزد، چه ربطی به الگوهایی داشت که هر روز در اینستاگرام میدید؟
شکاف بین آنچه میآموزد و آنچه نیاز است
گزارش به صراحت میگفت: «آن دسته از مدیرانی که ارزششان در کنترل جریان اطلاعات بود، با هوش مصنوعی منسوخ میشوند.» یعنی دقیقاً همان مدلی که بسیاری از دورههای مدیریتی در ایران هنوز تدریس میکنند: مدیر بهعنوان کسی که اطلاعات را از بالا به پایین و بالعکس هدایت میکند.
اما جایگزین چیست؟
سه پیام کلیدی گزارش برای یاسمین و همنسلانش:
اول: در دنیایی که هوش مصنوعی تصمیمگیری را تسریع میکند، نقش مدیر به «معنا آفرینی» تغییر میکند. مدیر باید هدف بزرگ سازمان را به زبان روزمره تیمش ترجمه کند. نه اینکه فقط وظایف را پخش کند.
دوم: اعتماد و امنیت روانی، گرانبهاترین سرمایههای یک تیم هستند. و این سرمایه را فقط یک انسان میتواند بسازد. مدیر فردا کسی است که میداند چطور فضایی ایجاد کند که آدمها حرف بزنند، ریسک کنند و اشتباهاتشان را بپذیرند.
سوم: پاسخگویی، غیرقابل واگذاری است. گزارش با مثال از خلبانان هواپیما توضیح میداد که هرچقدر هم اتوماسیون پیشرفته باشد، در لحظه بحران، یک انسان باید پاسخگو باشد. این اصل در اقتصاد پیچیده ایران امروز، که هر تصمیم اشتباه میتواند هزینههای سنگینی داشته باشد، حیاتیتر از همیشه است.
مدیری که فردا به کار میآید
یاسمین بعد از خواندن گزارش، با خودش فکر کرد: الگوهای مدیریتی که هر روز میبیند، بیشتر شبیه نسخههای دهه هشتادیاند؛ نسخههایی برای سازمانهای سلسلهمراتبی که اطلاعات در آنها کمیاب بود. اما واقعیت امروز ایران، سازمانهایی با نیروی کار جوان، تحصیلکرده و متصل به شبکههای جهانی اطلاعات است.
آن مدیرانی که هنوز به سبک «فرماندهی و کنترلی» عمل میکنند، نه تنها پیشرفت نمیکنند، که دارند به بدهی سازمان تبدیل میشوند. همانطور که گزارش تأکید کرده: «هوش مصنوعی مدیریت ضعیف را فوراً آشکار میکند.»
یاسمین تصمیم گرفت از فردا، به جای دنبال کردن محتوای آموزشیِ کلیشهای، روی سه مهارت تمرکز کند: چگونه برای تیمش معنا خلق کند، چگونه اعتماد بسازد، و چگونه در شرایط مبهم، پاسخگوی تصمیمهایش باشد.
چون فردا، نه به مدیرانی نیاز است که اطلاعات را هدایت میکنند، نه به مدیرانی که فقط دستور میدهند. فردا به کسانی نیاز است که انسانها را درک میکنند، به آنها اعتماد میدهند و در کنارشان، مسیر را پیدا میکنند.
یاسمین برای این فردا آماده میشود. شاید تو هم باید آماده شوی.